حق اين بود كه شرح كاملي از رويدادهاي دوران مسئوليت هر يك از استانداران استان آذربايجان شرقي بدنبال اعلام هويت آنها داده مي شد ليكن بدليل اينكه ذكر اسامي و تاريخ ماموريت استانداران بطور مجمل و مختصر مورد نظر بود از انجام چنين هدفي صرفنظر گرديد و شرح احوال گزارش گونه اي از استانداران بطور فهرست وار در اين مجموعه آورده شد و در چند مورد اگر استثنائا به ذكر برخي وقايع و يا عملكردهاي آنها پرداخته شد اجتناب ناپذير مي نمود.

  در شرح واليان و استانداران پيشين آذربايجان و با مطالعه و كاووش درباره چگونگى انتصاب و اقتضاى دوران ماموريت واليان ، استانداران مى توان ويژگيهاى آنها را بنا به مقتضاى زمانى در شش فصل و مقطع تاريخى از اوان سلسله قاجار تا تاريخ 1378 مورد مطالعه قرار دهيم.

       1  - از سال 1324 ه . ش برابر 1228 ه . ش تاريخ جلوس ‍ ناصرالدين شاه به تخت سلطنت تا سال 1285 هجرى شمسى آغاز صدور فرمان مشروطيت به دست مظفرالدين شاه قاجار در اين دوران تبريز وليعهد نشين بود.

       ستاندارى و يا شخصيتى به نام استاندار در ميان نبود بلكه وليعهد از افرادى از اولاد يا بستگان و احفاد سلاطين قاجار را بعنوان فرمانروا، بيگلر بيكى يا پيشكار بر مى گزيد. بطور كلى در زمان ناصرالدين شاه تبريز وليعهد نشين بود كه وليعهدها سمت حاكم تبريز را نيز داشتند. اسامي اين حاكمان عبارتند از:

       - نائب السطنه عباس ميرزا
       - فريدون ميرزا
       - قهرمان ميرزا 
       - بهمن ميرزا
       - حشمت الدوله حمزه ميرزا
       - نصرت الدوله 
       - ناصرالدين ميرزا 
       - ركن الدوله 
       - مظفرالدين ميرزا 
       - موالدوله 
       - عزير خان 
       - ميرزا احمد منش باشى 
       - عين الدوله 

      2 - از آغاز صدور فرمان مشروطيت (1285 ه‍ ش ) تا كودتاى سوم اسفند 1299 شمسى پس از كودتاى محمدعلى ميرزا شاه قاجار و دوره استبداد صغير قيام مسلحانه مردم تبريز به رهبرى مركز غيبى و فرماندهى سردارانى چون ستارخان به پيروزى نزديك مى شد دولت استعمارى انگليس از ترس تعميق انقلاب و گسترش آن به ساير مناطق روسيه تزارى را تحريك نمود كه قواى خود را وارد آذربايجان كند در اين دوران كه در آذربايجان مثل سپهسالار، عين الدوله ، فخرالسلطنه ، تنكابنى و شجاع الدوله ها از طريق دولت روس گماشته مى شدند عملا حافظ منافع شرق و غرب و اعضا يا طرفداران سازمان فراماسونرى بودند.

     3- از آغاز حكومت كوتاگران سوم اسفند تا سقوط رضا شاه شهريور 1320 شمسى : واليان و استانداران اين دوران اكثرا افرادى منفور همچون مستوفى و يا افراد تحميل شده از طرف وزارت جنگ بودند و استانداران عملا با توجه به مفتضيات حاكم عارى از قدرت و كفايت بودند.

    4 - از سال 1320 تا 21 آذر 1325 آذربايجان عملا در اشغال روسها قرار گرفته و پيوسته دستخوش سياستها و دست اندازيهاى حزب توده و فدائيان و دموكراتها بود در اين فاصله آذربايجان مدتها بى سرپرست ماند.

    5 - آغاز پادشاهى محمدرضا پهلوى استانداران دوره سلطنت محمدرضا پهلوى اكثرا ماسونيك يا وابسته كابينه هاى طرفداران انگليس و آمريكا و مجرى سياست عمومى دولتهاى وقت در استان بودند امثال دولتهاى ماسونيك - محمدعلى فروغى - على سهيلى - احمد قوام - محمد ساعد - بيات - حكيمى - صدر - على منصو - محمد مصدق - فضل الله زاهدى - منوچهر اقبال - جعفر شريف امامى - على امينى - اسداله علم - حسنعلى منصور - هويدا و...

    6 - در عصر انقلاب اسلامي استانداران انقلابي و تلاشگر و ميهن پرست و متدين و پيروان حضرت امام و ولايت فقيه قدم به عرصه نهادند و شمع فروخته ايران را در هر خطه برافروختند.